شروع غذای کمکی برای شیرخوار

 شیرمادر در شش ماهه اول عمر تنها غذای شیرخوار است و بعد از شش ماهگی نیز غذای اصلی به شمار می رود اما در این سن شیرخوار نیاز به کمکهای تغذیه ای دارد که باید با برنامه ریزی صحیح آغاز شود.

شروع تغذيه تكميلي بدان معنا نيست كه مادر دفعات شير دهي را كم كند بلكه بايد هر زمان كه كودك تمايل داشت شير خود را به او بدهد(حداقل 8 بار در شبانه روز) .نيمي از انرژي مورد نياز كودك در اين سنين بايد از طريق شيرمادر و باقيمانده از غذاي كمكي تامين شود.به طور کلی در سال اول زندگی اول شیر بعد غذا و در سال دوم اول غذا و بعد شیر توصیه میشود.در سال اول،بعد از تغذیه نوزاد با شیر مادر غذای کمکی باید به او داده شود و هرگز قبل یا در فواصل تغذیه با شیر مادر از غذای کمکی نباید استفاده کرد.


توصیه میشود در ابتدا،دادن غذا با یک نوع ماده غذایی ساده شروع شود و کم کم به مخلوطی از چند نوع افزایش یابد.بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف 7-5 روز فاصله باشد تا نوزاد اول به یک نوع غذا عادت کند و بعد غذای جدیدی به او داده شود.در شروع غذاها باید نسبتا رقیق و غلظت آنها کمی بیشتر از شیر مادر باشد و به تدریج بر غلظت آنها افزوده شود.این کار به یادگیری مهارت جویدن کمک میکند.

غذای كمكی با فرنی آرد برنج شروع می شود( حساسیت شیرخوار به برنج كمتر است تا گندم). سپس در هفته دوم می توان حریره بادام را به رژیم غذایی كودك افزود. در دو هفته آخر ماه هفتم می توان سوپ را به رژیم غذایی نوزاد افزود كه این سوپ حاوی گوشت بدون چربی( كه بترتیب اولویت و ارجحیت شامل گوشت گوسفند، مرغ و گوساله می باشد)، برنج و هویج است. سپس هر 3 روز یك بار، یك نوع سبزی به سوپ اضافه گردد؛ مانند جعفری، گشنیز، لوبیا سبز، كدوسبز، كرفس و... . ولی باید توجه داشت كه سبزی در آخرین لحظات پخت سوپ، اضافه شود و اسفناج هم تا یك سالگی به سوپ اضافه نگردد. نباید به سوپ نمك، شكر یا چاشنی افزود. در ماه هشتم زرده تخم مرغ به رژیم غذایی شیرخوار اضافه می شود. ( تا زیر یك سال از مصرف سفیده تخم مرغ توسط كودكان اجتناب شود) . در این زمان كم كم می توان از سبزی های نشاسته ای مثل سیب زمینی، كدو حلوایی و نخود فرنگی نیز در سوپ استفاده كرد( به فاصله هر 3 روز).

در دو هفته دوم ماه هشتم، ماست نیز داده می شود. بعلاوه از پوره های سیب زمینی و هویج نیز می توان استفاده كرد. در ماه نهم در هفته اول می توان از حبوبات نیز در سوپ شیرخوار استفاده كرد . مصرف حبوبات از عدس و ماش كه هضم آسان تری دارند، شروع می شود. در مورد لوبیا چیتی و لوبیا قرمز بهتر است از قبل آنها را خیس كرده، پوستشان را جدا نموده و بعد از پختن به سوپ اضافه نمود. اضافه كردن كره یا روغن مایع به سوپ برای شیرخوارانی كه خوب وزن نمی گیرند، توصیه می شود. در دو هفته آخر ماه نهم، آب میوه را نیز می توان شروع كرد( كیوی، توت ها، خربزه، آلبالو و گیلاس به علت ایجاد حساسیت درشیرخوار، تا یك سالگی توصیه نمی شود).

در دو هفته اول ماه دهم می توان از خود میوه استفاده نمود( پوست و هسته جدا شده و با پشت قاشق نرم گردد) و در دو هفته دوم ماه دهم، می توان از سبزی های سبز نیز در سوپ استفاده نمود ( هر بار یك نوع سبزی افزوده شود) . توجه نمایید كه میوه ها و سبزی ها جزء غذاهایی هستند كه در اواخر سال اول توصیه می شوند( بعد از دیگر گروه های غذایی)، چرا كه كالری آنها نسبت به دیگر گروه های غذایی كمتر است. در دو ماه دیگر نیز با توجه به اشتهای كودك از انواع سوپ، كته و پوره می توان استفاده نمود.

بهترین زمان برای شروع غذای کمکی برای شیرخوار پایان سن 6 ماهگی است زیرا :

 1-  شیرمادر بعد از شش ماهگی به تنهایی قادر به رفع نیازهای غذایی کودک نیست چون در این سن وزن شیرخوار بیش از دو برابر وزن تولد می شود.

2-  دستگاه گوارش شیرخوار در حوالی شش ماهگی برای پذیرش غذای جامد آمادگی لازم را پیدا می کند و شیرخوار قادرست غذای نیمه جامد را در دهان به حلق هدایت کند و بلع را کامل انجام دهد.

3-    ذخیره آهن بدن در این سن به حداقل می رسد.

4-    شیرخوار توانایی نشستن و برداشتن تکه های غذا را پیدا می کند.

اگر غذای کمکی قبل از 6 ماهگی شروع شود موجب بروز مشکلات زیر خواهد شد:

1-    افزایش احتمال ابتلا به اسهال، زیرا دستگاه گوارش شیرخوار هنوز آمادگی لازم برای پذیرش غذای نیمه جامد را پیدا نکره است.

2-  کاهش تولید و ترشح شیر بدلیل کاهش زمان مکیدن و کم بودن حجم معده شیرخوار که منجر به ابتلای شیرخوار به سوء تغذیه و رشد ناکافی می شود.

3-  بروز حساسیت بخاطر بازبودن فواصل بین پرزهای روده که موجب ایجاد واکنش بدن نسبت به هر ماده غذایی جدید حتی به مقدار کم می شود.

 اگر غذای کمکی دیر تر از 6 ماهگی شروع شود موجب بروز مشکلات زیر خواهد شد:

1-    کندی یا توقف رشد

2-    اشکال در پذیرش غذا توسط کودک

3-    به تعویق افتادن یادگیری عمل جویدن

 

خصوصیات غذای کمکی مناسب:

1-    با حجم کم داراری انرژی بیشتری باشد تا بتوان به دفعات از آن استفاده کرد.

2-    نرم بوده و هضم آن آسان باشد.

3-    کاملاً پخته باشد و از مواد نیم پخته در آن استفاده نشود.

4-    قابل تهیه به روش ساده، در دسترس، ارزان و متناسب عادات غذایی خانواده باشد.

5-    اصول بهداشتی در تهیه آن رعایت شود و تازه باشد.

 

اصول زیر راباید درتغذیه تکمیلی رعایت کرد:

 1-   قبل از تهیه غذا باید دستها به خوبی با آب و صابون شسته شود و سبزیجات ضدعفونی شده باشد.

2-  قبل از یکسالگی باید تغذیه کمکی بعد از شیرمادر به شیرخوار داده شود ولی در سال دوم زندگی ابتدا غذای کمکی و سپس شیر به وی داده شود.

3-   چون شیرخوار قرار است در خوردن غذا شرکت کند قبل از صرف غذا باید دستهای او هم شسته شود.

4-   همیشه از یک نوع ماده ساده شروع شود و کم کم به مخلوط چند نوع تبدیل گردد.

5-   از یک قاشق مرباخوری شروع شده و به تدریج به میزان آن اضافه شود.

6-  بین اضافه کردن مواد غذایی مختلف7-5 روز فاصله باشد تا دستگاه گوارش کودک به ماده غذایی جدید عادت کند و اگر ناسازگاری با یک ماده وجود دارد شناخته شود.

7-   در شروع غذاها باید نسبتاً رقیق باشد و سپس غلظت آنها به تدریج اضافه شود.

8-   بهتر است غذای شیرخوار هر روز بطور تازه تهیه و مصرف گردد و در ظرف در دار در یخچال نگهداری شود.

9- تنوع در غذای کودک رعایت شود.

10- اضافه کردن یک قاشق مرباخوری روغن مایع ( ترجیحاً روغن زیتون) به سوپ یا پوره شیرخوار به ویژه برای کودکانی که خوب وزن نمی گیرند توصیه می شود.

11- هیچگاه به زور کودک را وادار به تمام کردن غذا نکنید و اجازه بدهید خودش تصمیم بگیرد که چقدر غذا بخورد.

12- همزمان با شروع غذای کمکی، کمی آب جوشیده سرد شده به کودک بدهید تا تشنگی او برطرف شود.

13- قبل از یکسالگی از اضافه کردن نمک و هرگونه چاشنی و ادویه به غذای کودک خودداری کنید.

14- دفعات تغذیه در 6 ماهگی از 1 بار شروع و بتدریج به 3 مرتبه در روز افزایش یابد در 8 ماهگی به 4 تا 5 بار در روز برسد و در 12-11 ماهگی به 6 بار در روز برسد.

15- از پایان دوازده ماهگی باید کودک غذای سفره خانواده را بخورد و غذای اضافی هم در برنامه او وجود داشته باشد.

 

16-شروع غذا بهتر است با لعاب برنج و فرنی باشد سپس شیربرنج و حریره بادام و بعد سوپ شروع شود.در تهیه سوپ ابتدا از مواد ساده مثل هویج و جعفری و برنج استفاده می نماییم و کم کم آنرا تغییر می دهیم و از 8 ماهگی گوشت و حبوبات اضافه می شود. در مورد حبوبات عدس و ماش ترجیح دارد.

17- آب میوه ترجیحاً آب سیب و هویج و انگور می تواند از ماه هفتم، هشتم آغاز شود. ضمناً از انواع میوه جات می توان در منزل کمپوت تهیه کرد و به شیرخوار داد.

 

به طور کلی تا یکسالگی باید از دادن مواد زیر به شیرخوار خود داری شود:

عسل-شیرپاستوریزه گاو- سفیده تخم مرغ- شکلات- میگو- فلفل، نمک و ادویه جات- ترشی ها- نوشابه های گازدار- تنقلات

از حبوبات: لپه و نخود

از سبزیها : اسفناج و کلم

از میوه ها:‌کیوی، آلبالو، گیلاس و خربزه

در مورد استفاده از شیرگاو در تهیه غذاها قبل از یک سالگی بهتر است به میزان خیلی کم صورت گیرد.

درباره نحوه تهیه غذاهای کمکی خاص شیرخوارگی از پزشکتان سوال کنید

در صورت کندی یا افت رشد کودک ،غذای کودک را باید مقوی و مغذی کرد.مقوي كردن یعنی اضافه كردن موادي كه فقط انرژي غذا را بيشتر ميكند و مغذی کردن یعنی اضافه كردن موادي كه علاوه بر انرژي، پروتئين و ويتامين واملاح غذا را بيشتر ميكند.

برای مقوی کردن اضافه كردن روغن و کره و افزودن شکر به غذای کودک مفید است.برای مغذی کردن اضافه كردن سبزيجات برگ سبز و نارنجي رنگ مانند جعفري، شوید ،گشنيز ؛ كدو حلوائي و هويج ...به سوپ يا پلوي كودك برای تامین ويتامين A،اضافه كردن مخلوط آرد غلات و حبوبات تفت داده شده برای تامین پروتئین و افزودن پودر جوانه غلات و حبوبات به سوپ كودك برای تامین ویتامیتهای ب مفید است.

برای افزودن پروتئين بيشتر به غذا افزودن مقداري گوشت ، اضافه كردن لوبيا و عدس كاملا پخته و له شده ،افزودن تخم مرغ بصورت رنده و نیز عصاره قلم به سوپ یا غذای کودک توصیه میشود.


ابر کارخانه ها

+ نوشته شده توسط بهار در سه شنبه دوازدهم بهمن 1389 و ساعت 13:49 |